Nieuwe dimensies

Bezoekadres
Nieuwe Dimensies
Wakkerendijk 58
3755 DD EEMNES
T 035-538 35 38
F 035-538 73 47
E info@nieuwedimensies.nl

Postadres
Nieuwe Dimensies
Postbus 80
3755 ZH EEMNES

KvK 31036663 0001

Het Nieuwe Werken kan niet zonder systeemdenken

Het Nieuwe Werken kan niet zonder systeemdenken

Het Nieuwe Werken gaat niet vanzelf. Het efficiency- en technocratisch denken domineert nog altijd in veel organisaties. Flexibele kantoren en slimme ICT-oplossingen worden gezien als de wonderolie, maar de 'mindset' kant van Het Nieuwe Werken krijgt onvoldoende aandacht.

Waarom mislukken zo veel veranderingsprocessen en innovaties terwijl er keihard voor gewerkt wordt door bekwame en goedbedoelende mensen? Misschien heeft Einstein het antwoord voor ons wanneer hij zegt dat 'problemen die zijn ontstaan door een bepaalde manier van denken niet kunnen worden opgelost door dezelfde manier van denken.'

Sinds Descartes hebben we de wereld in stukjes opgedeeld en zijn we de relaties uit het oog verloren. We zijn op verregaande wijze getraind in analytisch denken en we hebben op een of andere manier niet geleerd om ons te verdiepen in de fundamentele samenhang der dingen: het leven als systeem.

We verliezen door onze vernauwde, probleemgerichte instelling ook te vaak het contact met de context van ons handelen. De wereld is als gevolg van ons eenzijdige analytische denken vol van specialisten die veel van bijna niets weten. En de specialisten begrijpen elkaar vaak nog nauwelijks. Automatiseringsspecialisten denken en spreken een totaal andere taal dan HRM-specialisten, de voortrekkers van Het Nieuwe Werken (HNW) in organisaties. De suggestie is hier niet dat we af moeten van specialisatie, maar wel dat er meer bewuste coördinatie nodig is tussen specialisten op het gebied van HNW. En de stelling is dat coördinatie gewoonweg niet kán zonder systeemdenken.

Wat is systeemdenken?
Systeemdenken is in eerste instantie het vermogen om relaties te zien en te begrijpen. Je kan daardoor veel beter de echte problemen en prioriteiten zien en je legt ook sneller het verband tussen de huidige situatie en de vereisten van de toekomstige situatie. Systeemdenken zorgt ook impliciet voor coördinatie, de essentie van management.

Systeemdenken is één van de vijf disciplines die Peter Senge heeft beschreven in De Vijfde Discipline, zijn werk over de lerende organisatie. Er was onder invloed van Peter Senge korte tijd enige interesse voor systeemdenken, maar daarna is het - behalve in de academische wereld en enkele uitzonderingen in de private en de overheidssector - weer vrij stil geworden.

Coördinatie en balans
Het boek Leven in Balans; beheers de vijf elementen van succes in leven, relaties en werk biedt handreikingen en praktische tips om HNW succesvol vorm te geven en te implementeren. Het is een systeemdenk-boek dat gebaseerd is op Chinese wijsheid die meer dan 5.000 jaar oud is en nog steeds even relevant. We hebben dus te maken met onveranderlijke principes die helpen om met verandering om te gaan.

De Chinese elementen aarde, vuur, lucht en water komen metaforisch overeen met onze meer wetenschappelijke Westerse begrippen materie, energie, ruimte en tijd. Het vijfde element ether (of 'essentie') heet in de moderne kwantumfysica 'het verenigde veld'. De vijf basisbouwstenen van de realiteit zijn ook uitstekende denkinstrumenten voor HNW en management van veranderingen in systemen. Ze zijn een klassieke vorm van krachtig systeemdenken: van het geheel naar het deel en van het deel weer naar het geheel.

De 5 elementen in organisaties

 

  Figuur: De Elementen Cirkel


Elke organisatie is uit de volgende vijf elementen opgebouwd:

  1. Essentie. Dit element staat voor culturele identiteit. De gemeenschappelijke kernwaarden en identiteit, de ziel, de kern van de organisatie.
  2. Lucht. Dit element staat voor visie. Een heldere, verenigende visie, gedeelde opvattingen, inspiratie. Innovatie, het vermogen tot leren en aanpassing en nieuwe kennis genereren.
  3. Vuur. Dit element staat voor missie en actie. Het overkoepelend doel, prioriteiten stellen. Een hoge mate van commitment, energie, trots, empowerment bij alle medewerkers.
  4. Water. Dit element staat voor verbinding en interactie. Goede relaties met interne en externe klanten. Uitstekend teamwerk en goede communicatie tussen individuen en afdelingen. Een onbelemmerde informatiestroom.
  5. Aarde. Dit element staat voor structuur en processen. Efficiënte, effectieve werkprocessen: een sterke en flexibele organisatiestructuur (formeel en informeel), ondersteunende procedures en beleid.

 

Als een organisatie HNW wil invoeren en haar performance substantieel wil verbeteren, is de eerste vereiste altijd om goed zicht te krijgen op de elementen essentie, lucht en vuur. Zonder een helder zicht op de huidige en gewenste culturele identiteit, de visie en de missie is het onmogelijk om HNW succesvol uit te voeren.

Daarnaast is het voor een succesvolle invoering altijd van belang ook aandacht te schenken aan de elementen water en aarde. Het element water staat voor verbinding en communicatie. Zonder een respectvolle en open communicatie is elk veranderingsproces gedoemd te mislukken. Vooral het geven van goede feedback is essentieel in een transformatieproces.

Verandering maar geen verbetering
Tot slot het element aarde, dat staat voor structuur en processen. Veel mensen in organisaties verschuilen zich tijdens het invoeren van HNW achter metaforisch opgeworpen aarden wallen en leemlagen (structuren, technologieën en procedures). HNW wordt verkondigd als een wondermiddel, maar er wordt onvoldoende stil gestaan bij oude hardnekkige niet-effectieve patronen. En die patronen blijven dan ook bij HNW gewoon voortwoekeren alsof er niets veranderd is. De werkomgeving is materieel flexibeler geworden, maar in de mindset van mensen is weinig beweging gekomen. Er wordt dan nog steeds geklaagd door de managers dat medewerkers te weinig initiatief tonen, onvoldoende aanspreekbaar handelen, te weinig resultaatgericht zijn en onvoldoende samenwerken (eilandjescultuur). En de medewerkers klagen dan vaak nog steeds over managers die het slechte voorbeeld geven. De managers luisteren te weinig, zorgen voor onveiligheid en wantrouwen en geven onvoldoende richting en ruimte.

De meeste managers zijn bijna exclusief opgeleid in linkerhersenhelft-denken (analytisch denken). Ze hebben moeite met het aansturen en in beweging krijgen van hun rechterhersenhelft (intuïtief denken). Als er een kans of probleem is, grijpen zij graag naar de rationele modellen en methoden. En dat gebeurt ook te vaak bij het invoeren van HNW met als gevolg dat onvoldoende effect en resultaat uit de verandering wordt gehaald. Het is een verandering maar niet echt een verbetering.

De systeemaanpak van Nieuwe Dimensies ondersteunt organisaties bij het succesvol  invoeren van Het Nieuwe Werken. Wilt u meer weten over onze aanpak, neem dan contact op met Wim Salters via  info@nieuwedimensies.nl of  bel ons kantoor: 035-5383538.