Kun je 'gelukkig zijn' leren?
Het loopt tegen het einde van het jaar en we wensen elkaar een gelukkig Nieuwjaar. Tegelijkertijd vraag ik mezelf af: is geluk maakbaar? Het geloof in de maakbaarheid van Geluk lijkt sterker dan ooit tevoren. Sla de bladen maar open: "Het zit tussen je oren." "Geluk is te maken." "Je hebt het zelf in de hand."
Martin Seligman, de grondlegger van de positieve psychologie, schreef een boek over geluk met als titel Gelukkig zijn kun je leren. De meest recente kennis omtrent geluk laat zien dat het gelukkig zijn voor 50% bepaald wordt door genetische aanleg, voor 10% door de omstandigheden waarin je jezelf bevindt en voor 40% door bewust gedrag. De ontdekking die het meest indruist tegen onze intuïtie is misschien het gegeven dat verschil in leefomstandigheden slechts 10% van de variatie in geluk verklaart. Het doet er blijkbaar niet veel toe of we arm of rijk zijn, gezond of ongezond, mooi of lelijk, getrouwd of vrijgezel. De rijkste Amerikanen die 10 miljoen dollar per jaar verdienen zijn slechts iets gelukkiger dan de modaal verdienende Amerikanen.
Geluksgenen
Uit deze cijfers blijkt ook dat een aangeboren talent voor geluk het meest bepalend is voor gelukkig zijn. Sommige mensen hoeven minder moeite te doen om gelukkig te zijn; ze hebben meer geluksgenen meegekregen. Andere mensen zitten in een lastiger parket. Ze hebben van moeder natuur weinig geluksgenen meegekregen en ze werken in een geluksarme omgeving. Een omgeving waar veel angst en wantrouwen is en er weinig kansen zijn om zinvol en plezierig te werken. Als je dan ook nog eens niet professioneel kunt groeien op je werk en je bovendien geen leermeesters hebt gehad (je ouders, je leraren, rolmodellen) die je mentaal bewust hebben laten groeien, dan is het hebben van een geluksgevoel niet voor de hand liggend.
Stel dat je iemand bent die weinig geluksgenen heeft geërfd en dat je bij een geluksarme organisatie werkt, dan is het des te belangrijk om aan de componenten te werken die in je cirkel van invloed liggen. Een eerste stap zou kunnen zijn om de geluksarme omgeving te verlaten. Dat scheelt al weer 10%. Maar er zijn meer mogelijkheden. Belangrijker is om aan de 40% 'bewust gedrag' te werken: het aanleren van gedrag dat duurzaam geluk bevordert. Wat maakt een mens nu duurzaam gelukkig? Oefenen in dankbaarheid en positief denken zijn daarvoor een belangrijk fundament. Ook het investeren in sociale relaties en vriendelijk zijn, versterken je geluksgevoel. Leven in het hier en nu - en dus niet in het verleden en de toekomst - zijn bovendien een belangrijk geluksprincipe. Zo ook het leren van vergeven en het nastreven van (zinvolle) doelen. Tot slot is het belangrijk om goed te zorgen voor je lichaam en je ziel. Het lichaam is de tempel van de ziel en beide zijn sterk verbonden met elkaar en willen graag goed worden verzorgd.
Duurzaam geluksgevoel
Maar... is het aanleren van bewust geluksbevorderend gedrag dus maakbaar? Is het aanleren van dankbaarheid en vergeving voor iedereen te leren? Misschien niet voor iedereen, net zoals niet alle rokers kunnen stoppen met roken. Het rationele weten wordt nogal eens voor de gek gehouden door het onbewuste denken. Volgens de wetenschapper Victor Lamme bestaat de vrije wil niet. En volgens Ap Dijksterhuis is het onbewuste denken vele malen slimmer dan het bewuste denken. Dit heeft vast te maken met onze geluksgenen die onbewust ook onze hersenen voorgeprogrammeerd hebben.
De blijde boodschap blijft toch dat je mentale instelling voor 40% je geluk bepaalt. Het blijft dus interessant om je leven lang aandachtig te leven. Je bewust te zijn van wat het leven de moeite waard maakt en wat je duurzame geluksgevoel versterkt. De suggestie van de maakbaarheid van geluk is dus deels waar. De oplossing zit in jou, in jouw mentale instelling. Daag je mentale paradigma's in 2012 uit en wees gelukkig met wie je bent.
Een heel gelukkig 2012 toegewenst !
Wim Salters
